زودتر از هنگاميكه الفبا را بياموزم،

كلمه عشق را شناختم

                        كه ترنم مرغك مهر بود...

« آن بستني دست تو چه مي كند... سر جايش بگذار! گفتم مال ماست! »

صدا از پشت سرم آمد. در جا ميخکوب شدم. دست و پايم مرد. ديگر تشنگی يادم رفت و ميلی به چيزی نداشتم. نمی دانم چرا رعشه ای که در صدايش بود دلم را لرزاند و اندوه تيره ای به دلم ريخت.

............

تازه به هتل ارزان قيمتی رسيده بوديم. هنوز ساک دستی مان را روی زمين نگذاشته بوديم که سر و کله يکی هموطن ها پيدا شد. دستش را برای آشنايی و عرض ادب جلو آورد. نگاهش روی من بود و چشمهای خيره مامان روی او.

قاچاقچی که خودش می دانست, پول های مامان را به قصد کانادا بردن بالا کشيده, وقتی ما را راهی سوئد می کرد, با لهجه کش داری گفت: « می دونين چيه. شما را جايی می فرستم ناب! حرف نداره. می گن ناف دنياست. »

خواستم بگويم که مگر شانزه ليزه پاريس ناف دنيا و فرانسه عروس شهر های اروپای نيست که مامان چشم غره ای رفت, حرفم نيمه تمام در دهانم ماند. نگاه برنده اش می گفت مبادا با مرد غريبه ای گرم بگيرم و سربسرش بگذارم. سيم زير زبانم را کشيدم و ديگر چيزی نگفتم. پوزخند مرد قاچاقچی هنوز روی لبش سبز بود که می گفت, آنجا که می فرستم تان؛ آخر خط است.

هموطن ايرانی سکوت مشکوک بين ما را شکست و گفت: « امروز رسيدين نه. »

جوابی نداديم. دوباره پرسيد: « آخه چرا اينجا؟ مگه جا قحطی بود. »

با تمسخر گفتم: « مگه اينجا آخر خط نيست! »

فاصله من و تو

پرسه مى زنم در خويش، به جستجوى حقيقت

و چشم اندازِ ضميرِ من،            مرز ناشناس                               

        که از سپيده سحر و سرخىِ  

        بر پرده يِ هزارنقش طبيعت،   نگاره مى گردد...

غم زده هستم؛ با آرزوى فرداىِ بكر،

               كه در بطن سينه ام

تو را نسيمى تنباك مى شناسم

 وخود شبدر نم زده هستم                                               از هوای آکنده از مه صبح...

وجود تو را خورشيد، مى دانم

و خود را موجى احساس مى كنم، 

                                 كه نرم و بى طغيانم

و در مسيرِ مرگِ دورى ناپذير،

خزان زده برگ بوستان هستم...

دخترک کبريت فروش

بطور وحشتناکی سرد بود, داشت برف می آمد و هوا کم کم رو به تاريکی گذاشته بود. آخرين شب سال بود, شب سال نو. در آن هوای سرد و تاريک دختر کوچک و فقيری با سر لخت و پاهای عريان در خيابان راه می رفت. البته وقتی صبح زود که از خانه شان بيرون می آمد, کفش ساده چوبی بپا داشت, اما فايده اش چی بود. آن کفش ها مال مادرش بود. تازه به پايش بزرگ بودند. دخترک وقتی می خواست از اين طرف خيابان به آنطرف خيابان برود, برای اينکه زير ماشين نماند, شروع به دويدن کرد. آنقدر عجله داشت که کفش های چوبی بزرگ مادر از پايش کنده شدند و هر کدام به طرفی افتادند. يکی از آنها را که نتوانست پيدا بکند و لنگه ديگرش را هم که پسر کوچکی پيدا کرد و آن را برای خودش برداشت و زير لب گفت: می خواهم وقتی خودم بزرگتر شدم و بچه دار شدم, بچه ام را در اين کفش چوبی بخوابانم.

..............

سنگ صبور من

 چشم باز خواهی کرد يک روزی

که چه ارزان شدم از آن تو؛ بی مرارت

بودم هر لحظه من برايت موهبتی

که ندانستی تو ارزش اين سخاوت 

و حال،

از تو ساختم آن ستاره اى که بودى

همگام آسمان سياه چشمانم

که نرم نرمان درخشيدی

همسان ستاره تابيدی با پرتو جانم

بسان خورشيدی شدی چلچراغی

در حسرت ديدار؛ دل بيمارم

هرگه گفتم دلدار؛ خاموش بودی

آويزان بر سقف زندان نهادم

بی هيچ فروغی خاموش بودی؛

انگاری که يار غير بودی؛

مال غير بودی!

                ع.ح- کپنهاک ۲۰۰۴ آوريل

مى خواهم دويدن آغاز كنم...

مى خواهم دويدن آغاز كنم

رايحه يَ عطر ساراى دوستى،

مرا مجذوب مى دارد

و كهرباى آفتاب سيماى هستى،

مرا بسوى خود مى كشد!

تشنه به شادى ام بسان كودكى، كز لذت اوج گيرى بادبادكش

نمى گنجدش زمين،

و هوا گنجايش فريادهاى شادی اش را نيست!...

باز هم پنبه كهنه هاى ابر جايمانده از ديروز، بر هم فشرده اند

در لحاف فرسوده ى شامگاهى سرد

رسوب سوزناك قطره هاى اشك مانده به چشم

                                 ديدگاه ديدگانم را

                               بساط ساحرى در خشم

                                 جلوه مى دهد!...

برگهاى خزان شده با خش خش خويش،

در زير پاى من، زنجمويه مى كشد!                                           

و در آينه ى طبيعت به غير از تصوير باد، باران سرد و بوران نيست!...

تنها، ياد مشامنواز ياسمن است كه با تصويرى از بهار،

تحمل بوى حسرت زاى غربت را، به جانم هموار مى كند!...

تنهائى،

همسان خار كه با دست باغبان!

با من صميمى است!

تنهائى،

چنانكه واقعيتِ علمى شكل گيرى نيمرخ ماه، در طريق سير زمان!

براى من پذيرفتنى شده است!

تنهائى،

همراه با صداى چندش آور سكوت،

هر شب، هميشه پيش از من!

در بستر،

به انتظار من

چنبره زده است!

شب را در تنهائى مى خواهم!

در سروده شدنم با سروده شدن شعر نبودنم!

در انديشيدنم!

در اوج نياز و ترديد بودنم!

                                 مى خواهم دويدن آغاز كنم!...

بايستم دويدن، در امتداد طاقت فرساى سكوت سنگين،

تا رهيدن از بندهاى اعماق درد،

و رهائى از رنج حيات اندوهگين!

شايستم دويدن، رو بسوى بطن معناى آفتاب

و به دل ذراتِ پرتوهاى ماهتاب

و به ژرف انگيزش بوسه خواهى لبهاى تب خال زده از شرم و تاب هوس!...

مى خواهم دويدن آغاز كنم،

                    در فرار از سوختن تدريجى

                     و پرهيز از گدازش حسرت!...

قطره قطره آب مى شوم، در عين تشنگى

و همراه با كاخ با شكوه پيكرم،

                      فرو مى ريزم،

خراب مى شوم، در عين بر پائى!

پس، راهى مى شوم به آغوش دشت، به سينه ى جنگل

و دويدن را آغاز مى كنم تا پهناى بى انتهاى گردش شب و روز!...

خانه در قعر جنگل خاموش مى گيرم،

 هم آواز جغد شبنوش مى شوم

اين هم اميدى است،

پس زندگى زيباست!.

                                                   الناز حسن زاده از مجموعه سنگ صبور من       مارس ١٩٩٧ کپنهاک

وقتى نسيمِ شوق، در بزم وجودت وزيد،

گل پر شادىِ را در بلور نور حبس كن!-

آخرين پنجره بودن را ببند؛

                                   كه هر نسيمى را شوق نيست!

وقتى سبد آرزو را،

                      آويخته بر دست تهىِ نيار!؛

به حراجِ بازارِ احساس مى برى!...

                                   هشدار!

                                       گلدانه يِ لبخند را نخرى!

                           به هر بهائى كه لبخند، ماندنى نيست!...

                           مگر در صدفِ خالىِ لبِ اندوه گذاريش!

از باغِ هستى، ميوه يِ عشق را چيدى،

                                      هسته اش، بر تارِ حقيقت، بياويز!

يا كه خرده خرده، با داسِ بى تابى!

                                     فرو دهى اش، به كام فروخواهى!

و شهدِ خونرنگش را جرعه جرعه!...

                                 با لبِ تشنه يِ حسرت، بنوش!...

هشدار! ای دوست داشته

دلِ باخته، در حراجِ غم، نخر!

                                 كه باخته دلان را دلى نيست!

در اين بازار شوريده 

و گلدانِ عاطفه را با گلِ يخ، آذين بند!

كه گلِ خنده، پوسيدنى است،

                                   چون ريشهِ مردابِ افسوس!

ساقه يِ خواهش، در باغِ نگاهت شكست؛ 

و تگرگ نااميدى از آسمان دلت فرو ريخت،

از بساطِ قسمت، برگِ سبزِ باور، بستان!

                                      كه تولدِ نو، حق توست!..

  از مجموعه شعر سنگ صبورم خودم.

به تو خواننده عزيرم؛ عاشق دل مهربانت تقديم می کنم که عشق را با تمام وجودت حس کرده ای. باورت سبز باد!                                                                   مارس ٢٠٠٣ کپنهاک

كلمه در غربت

سالهاست كه ساكنم در سرزمين غبارهاى يخ زده!

در سرزمين جلوه هاى تمدن، با طبيعت سرشار، اما سرد!

اينجا، هر رهگذرى را خيالِ خامى به ماندنست!

اما،

افسوس كه خورشيد، در اين ديار ساكنان را بى ميل به...

                                                                  در آغوش                               فشردنست!

اينجا، سطحِ يكنواخت و بى نشيب و فرازش آكنده از مِه!

و آسمانش، در تسخيرِ خاكسترِ چسبناكِ ابرهاست!

و رنگ آبى عشق را رنگ ديگرى است!

 و گوئى كه زنگى اش نشسته بر رخسار!...

نمادِ حيات، در ژرفِ خويش گمشده!

و نمودها، مجسمه هاىِ كوكى اند!

و معنويت، در گنجه هاىِ مد، زندانى ست!...

و بريده هاى كلام، از بهرِ بهره هاى بانكى،  و سود تبادلات كالاها كافى ست!...

انسانها در گذر از كنار هم بشتاب!

و پرتو نگاهها، گويچه هاى شيشه اى عتاب!...

اينجا

خانه هايش، در زير آوارِ ابرها، و آماجگاه تازيانه ى باد

و شلآق هاىِ باران است!...

و چشمك ناز اختران كه همزبان شده شب زنده داران، آرزوى دل است!...

خورشيد، پندارى كه شرمنده از تابش است!

و چالش است با تعارف، سلامهاى گرم هم مرز و بوم هاى دوست نما!...

 كلمه، در بزمگاهِ بيان غريب است!

و عجيب است، بروزِ احساسات!...

اينجا، بهشتى ست، كه خدايش فراموش كرده!

و فرياد خواهىِ سكوت، انفجارى ست!...

كه در آهنگ هاىِ تندِ عصيان ها!...

اينجا، زندگى كنشى عادت وار است!...

روح اسيرِ جسم و، جسم، بيمار است!...

و قنارىِ كلمه، از زندانِ سينه در غربت، بيزار است!.

آوريل  ١٩٩٨ هلبك

 شعری از مجموعه سنگ صبور خودم که هرگز در ایران اجازه چاپ نگرفت

شاد باشید. الناز حسن زاده 

جايی بهتر

       اول که ديدمش, باور نکردم. نگاه حيرت زده ام را بسويش دواندم, باز هم به چشم خودم اعتماد نکردم. نزديکتر رفتم. پشت فرمان ب. ام. و. نشسته بود و اسباب صورت مثل لبو سوخته اش از ترافيک پشت چراغ قرمز کلافه به نظر می رسيد. درست ديده بودم. رضا بود. خود خودش بود. البته کمی چاق شده و پوست انداخته بود. اما قبراق تر از هميشه بنظر می رسيد, تر و تازه با حلقه ای از موهای پيچ خورده اش که روی پيشانی می لغزيد. لبهای باريک قيطانی و چشمهای به گود نشسته و استخوانی و پيراهن چارخانه ای, کاپشن چرمی که هميشه خدا به تن داشت. ژشتی هم برای خودش گرفته بود که از ديدنش خنده ام آمد. تا چراغ سبز بشود, باز هم چند قدم نزديکتر رفتم. هنوز هم شک داشتم. يک بنده خدايی می گفت, خدا آدمها را جفت آفريده. پيش خودم فکر کردم, لابد همزاد او را ديده ام. ديگر چی. خود رضا موش بود يا رضا سانديگو و يا رضا چاخان. در آن لحظه برگشت و در چشمهايم زل زد. پکی به سيگار گوشه لبش زد. لحظه ای کوتاه اما بادآورده و سريع بود که قيافه او را لو داده بود. می شد نشناختش ولی نه اينقدر که لبخند مذبوحانه اش را فراموش کنم, او هم من را بجا آورده بود. با ديدنم لبخندی گوشه لبش نشست. رضا که آسم داشت و نفسش تنگ می شد داشت سيگار می کشيد. پاهای من به زمين چسبيده بود. رضا پا روی گاز گذاشت و با نگاهی که هنوز رنگ حيرت بصورتم می زد از کنارم رد شد. لبخند رضا من را به فکر گذشته ها فرو برد.

به نظرم طفلکی رضا از جمله پناهنده های ته مانده شهر بود که مهر صد تا لقب چاوداری روی پيشانی خورده بود. اول ها که بچه ها ديسکو می رفتند, وسط بزن و بزنها غيبش می زد. در حقيقت گوشه ای پنهان می شد و با چشمهای گود نشسته اش از همه فيلمبرداری می کرد و بعد هم با ديدن برو بچه های ايرانی زير و بم دعوا را با آب و تاب برای بقيه تعريف می کرد. آدم فکر می کرد که در هيرو وير کتک کاری خودش نقش اول فيلم را بازی کرده و يکی از آنها را که مدعی بوده سر جايش نشانده بود. بخاطر ترسو بودنش بچه های ايرانی محل لقب موش را به او هديه کردند. بعد هم که قضيه خالی بندی هايی بود که پشت سر هم قطار می بست. همه فهميده بودند که از صدتا چاقويی که می ساخت, يکيش دسته نداشت و آقا خالی بند پاتولوژيک بود. آنها که جرأت شوخی با او را داشتند, لقب چاخان را به دنباله اسمش اضافه کردند. بدتر از همه لقب سانديگو بود که بعد از سفر يک ماهه اش به امريکا گرفت. پسر خاله هايش در سانديگو ساکن بودند. خودش که می گفت, با راهنمايی آنها صدهزار دلاری در بانک های آنجا خوابانده. بچه ها گفتند, خالی می بندد. او آه ندارد با ناله سودا کند, صد هزار دلار شوخی نبود. شايد صدهزار ريالکی اندوخته داشته باشد اما همان را هم خالی می بست. کار درست و حسابی که نداشت. درس هم که نخوانده بود. يک اتاق اجاره ای داشت با چند تا وسايل زهوار در رفته که در جمع هزار کرون هم نمی ارزيد. بيشتر وقتها اينجا و آنجا پلاس بود و با بچه های مجرد می گشت. شايد اگر خيال پول جمع کردن داشت, يک چيز اما کی رسيد که صدهزار دلاری جمع کند. البته خنده داره که ايرانی ها حساب پول او را هم نگه می داشتند. خود رضا هم در اين وسط بی تقصير نبود. از وقتی می خواست امريکا برود و تا وقتی که برگشت, همه اش هوای رفتن داشت و انگار نمی خواست آنجا بماند و ريشه بزند. می گفت, اين مملکت جای ماندن نيست. مثل مرداب کور می ماند, آدم مدتی که بماند, می گندد و به مرده های هزار ساله پيوست می خورد. ديگر چه شده بود که رضا موش سوئد را هم پسند نمی کرد.

می دانم که ماجرا دارد کمی بی معنی می شود و بيخ پيدا می کند, شايد هم حوصله خواننده سر رفته که چرا من سماجت می کنم و نمی خواهم قيافه شاد و بشاش و کالبد زنده رضا را در يکی از چهارراه های تهران برسميت بشناسم. حاضر بودم قسم بخورم که خودش بود. باور کنيد, آخر من هم برای خودم دليلی دارم.

اگر کمی دورتر بروم, رضا را از روزهايی بخاطر می آورم که با هم در کارخانه ای کار می کرديم. رضا در کارخانه پلاستيک سازی و پشت دستگاهش می ديدم. مسئول دستگاهی بود که فنرهای در و ظرف را به هم وصل می کرد. اوايل که من را آنجا ديد, به طعنه گفت: « کارفرما خودش شخصا" دنبال من تلفن زده. اما نمی دانم تو بتوانی کار من را انجام بدهی. » بايد اعتراف کنم که آنوقت ها کمی حوصله داشتم و سر به سر او می گذاشتم و جواب هذيانهايش را می دادم. آن موقع از او علت خوشبينی کنايه آميز و لطف بی تعارفی را که نسبت به من داشت پرسيدم. با دست کشاله ران پايش را خاراند و گفت: « آخه شما زنهای ايرانی به مفت خوری عادت کرده ايد. اينجا آمده ايد و حقوق بيکاری می گيريد. تو يکی کجا می توانی با اين جثه ريزت اين همه ساعت کار بکنی و دوام بياوری. »

با شنيدن حرفهای رضا آه از نهادم در آمد. نمی دانستم از کجا شروع بکنم و بگويم که من سالها کار کرده ام. تخم بدجنسی زير پوستم جوانه زد و با طعنه گفتم: « شما که الحمدالله مجرد هستين و سالهاست که از همجواری با موجود ظريفی به نام زن محروم هستين, اين کشف را چگونه به تنهايی حاصل فرموده اين. »

رضا خميازه کش داری زد و گفت: « آره. ظريف گفتی و تمام شد. من دخترخاله ای در انگليس دارم که مثل جنابعالی صاحب ادعاست. البته اون طفلک حق دارد. می دانی چرا. چون دولت انگليس خسيس تر از اين حرفهاست که کرايه خانه مجانی به کسی بدهد. از صبح تا شب جان می کند و خرج و مخارجش را در می آورد. »

نمی فهميدم بدبينی او نسبت به من از کجا آب می خورد, گفتم: « اولا" که آقا رضا از کار عقب مانده ايم, لطفا" دست به جنبان. دوم هم اينکه شما مجرد هستين و هنوز خيلی مانده که زن ايرانی را در آلمان و سوئد بشناسين. »

چشمهای ريز رضا برق شيطنت آميزی زد و گفت: « اسم زن ايرانی را نياور که حالم گرفته می شود. سال قبل مادرم و اينها پيغام فرستادن که دختری برايم پيدا کرده ان. اصرار کردم عکسی بفرستن. مادرم گفت, زر زيادی نزن. دختره از سر تو هم زياده. اعتراض کردم که بابا مگه من حق ندارم ريخت زن آينده ام را ببينم. ننه ام دوباره سينه سپر کرد که خروس خوانی نکنم و به انگليس بروم. دختره هم برای ديدن خواهرش لندن می آيد. من هم بدم نيامد که هم يک سفری به لندن بکنم و همه با دختره قرار و مدار بگذارم. چشمت روز بد نبيند دختره کله گنده ای داشت که با ديدنش بند دلم فرو ريخت و با يک بهانه ای از در بيرون زدم و پشت سرم را نگاه نکردم. مادرم تلفن زد که ای بی معرفت, اين چکاری بود که کردی و آبروی ما را بردی. من هم به روی خودم نياوردم و گفتم, می دانی چيه من يکی زن نمی خواهم. »

رضا آنجا و اينجا پلاس بود و چشمش دنبال زنهای کارگر دو دو می زد. بسته اين را می پيچيد و جعبه آن يکی را جمع می کرد و کارتن های ديگری را به انبار می برد و خلاصه به کار همه کار داشت الا کار خودش. گفتم : « چرا کار خودت را انجام نمی دهی. »

با لحن طلبکاری گفت: « سوئدی ها از پر کاری خوششان نمی آيد. به نظرم تو هم نبايد مثل اسب کار کنی. »

باورم نمی شد. اين همان آدمی بود که می گفت, من به بيکاری عادت کرده ام, نمی توانم طاقت بياورم و حالا داشت تز کم کاری را تبليغ می کرد. بار آخر برخوردی با او داشتم که آقا رضا از خط قرمز رد شد و سوال بيجايی کرد که من جوابش را ندادم و خودم را زدم به علی چپ. بار ديگر غلط زيادی کرد و دستش را به پايم ماليد. دلم می خواست آن احساس چندش آور را تجربه نمی کردم. چپ چپ نگاهش کردم. نگاه خودش دور بود. نتوانستم طاقت بياورم, با غضب بطرفش برگشتم و پرسيدم: « ببخشيد اين شما بوديد که ؟! »

سوال مسخره ای بود. غير از من و او که کسی آنجا نبود. بر و بر نگاهم کرد. سکوت علامت آری بود. گفتم: « حرکت زشتی بود. نمی خواهم تکرار  بشود. »

يادم می آيد که با پررويی گفت: « از خدات باشه. خيلی هم دلت بخواد. »

کفرم در آمد. دستم را بالا بردم و گفتم: « جرأت داری تکرار کن تا چنان بيخ گوشت بخوابانم که آتش از چشمت بپرد. » با دهن کف کرده نگاهم کرد و چيزی نگفت. يکی از دوستهايش را فرستاد که پا در ميانی کند. حدس زدم ترسش از گزارش دادن من به کارفرما بود. همکار ايرانيش گفت که لابد از من خوشش آمده.  گفتم, صد سال سياه خوشش نيايد. از آن شب به بعد رضا را نديدم. وسط راه جلو دوچرخه ام ايستاد و گفت: « می خواهی با شما بيايم. می ترسم شب شنبه اتفاقی برايت بيافتد. »

گفتم: « خطر از جانب تو نرسه, از طرف کس ديگری پيش نمی آد. »

صبح روز بعد به ديدن کارفرما رفتم. از او خواستم که شيفت کاری من را عوض کند. علتش را پرسيد. توضيح مختصری دادم. مرد گفت, می توانم عليه او به عنوان مزاحمت جنسی شکايت کنم. تنم از شنيدن اين حرف لرزيد. کارفرما گفت, از کار با خارجيان تجربه خوبی داشته. برايش فرق نمی کند کارگرش ايرانی باشد يا ترک و يا خارجی. خيلی از سوئدی ها هستند که لحظه آخر تلفن می زند و مرخصی استعلاجی رد می کنند. و بی رو در واسی دست من را در حنا می گذارند. شما فکرش را بکنيد, چرا خيلی از دوستهای رضا در اينجا ماندگار شده اند ولی من اين مردک را از در بيرون می اندازم از پنجره سرک می کشد. همکاران رضا از کم کاری او شاکی بوده اند و برای همين کسی در گروه نمی خواست با او کار بکند. خيلی از ايرانی ها و ترکها استخدام رسمی شدند مگر رضا که تن به کار نمی داد.

داستان من و او سر زبان ها افتاد. روز بعد شنيدم که زن آلمانی همکار رضا به زن ديگری می گفت, من گفته ام که صد تا سگ داشته باشم يکی شان را نمی دهم رضا بچراند چه برسد به اينکه با او بيرون بروم. راستش از تند و تيزی خبرگزاری ايرانی ها احساس افتخار کردم و با اين حال دلم گرفت. بعد از آن روز و روزهای ديگر رضا را نديدم, البته از دور می ديدمش. يک بار هم که جلو راهم سبز شد, خودم را به نديدن زدم.

يک سال از آن ماجرا گذاشت. من وارد دانشگاه شدم. رضا را از کارخانه بيرون کردند و شنيدم که مدتی در پيتزايی و ساندويچی اينجا و آنجا کار می کرد. يک روز از زبان يکی از ايرانی ها شنيدم دو مأمور پليس به خانه او رفته اند و وسايلش را بيرون ريخته اند. چرا که شرکت ساختمانی شکايت کرده که رضا از دو ماه قبل اجاره خانه اش را پرداخت نکرده. از همسايه ها آنها که برای بازرسی رفتند, آپارتمان رضا را خالی کردند. روز بعد دو مأمور شرکت بيمه دم در خانه اش آمدند و در باره رضا سانديگو تحقيق کردند. علاقه ای به شنيدن داستان رضا نداشتم. همسايه اش با اصرار ماجرا را جوری تعريف کرد که راستش از شنيدن خبر مرگ رضا خيلی متأثر شدم. با مردن رضا دوستش حميد به نان و نوايی رسيد. خدا شانس بدهد. خودش جوانمرگ شد و يکی ديگری را ميليونر کرد.

مرد داشت حرف می زد و کلماتش از سوراخ گوشهای من داخل نمی رفت. باورم نمی شد که رضا مرده باشد. آن طفلک کمی خل بود, آسم داشت. هوای سوئد به او نمی ساخت. اما هيچ کدام دليل نمی شد که بميرد. هنوز زن نگرفته بود, تازه می خواست پول جمع کند. می خواست امريکا برود و پمپ بنزينی باز کند. خواستم بپرسم که مأمورهای بيمه از او چی می خواستند که خودش با آب و تاب گفت: « خدابيامرز چند ماه قبل از مرگش خودش را بيمه جانی می کند. آنهم سه ميليون کرون و به اسم دوستش حميد امضا می زند. در وصيت نامه اش می نويسد که خانواده نزديک و دوست صميمی او حميدست و بايد کفن و دفن او را انجام دهد و به هر صورت وارث او باشد. حميد خوشبخت هم مأمورها را به من حواله کرده بود که مثلا" مرگ رضا را  شهادت بدهم. خودمانيم من که مرگ را رضا را به چشم خودم نديده ام تا اينکه حميد مجلسی ترحيمی برگزار کرد و مراسم کفن و دفن رضا را در ايران به ما نشان داد. خدا به سر شاهد بود که فيلم تشييع جنازه مجلل تر از مجلس مهمانی و عروسی بود. گفت يک و نيم ميليونی خرج مؤسسه کفن و دفن در تهران کرده و مرده رضا را پيش فاميلش رو سفيد کردم... »

دلم می خواست بپرسم که چرا رضا خانواده اش را وارث خودش نکرده و حميد را انتخاب کرده که مرد با حالتی که انگار فکرم را می خواند جواب داد: « شرايط بيمه اين بوده که وارث رضا بايد ساکن آلمان می بود. وگرنه مانده به جوانمردی حميد که چقدر  از  اين پول را به خانواده مادر و دو خواهر رضا پس بدهد. »

اين دفعه پيش دستی کردم و پرسيدم: « حالا چقدرش را به آنها داده. »

مرد لبخندی زد و گفت: « نصف به نصف و منهای مخارج کفن و دفن مؤسسه و هزينه فرستادن جنازه به تهران. »

اين حرفها يکسال کهنه بودند. حالا به من حق می دهيد که چرا از ديدن رضا در سر چهارراه انقلاب شاخ در آوردم. جايی که جمعيت غل می زد. دوست نداشتم با رضا رو برو بشوم ولی می خواستم مطمئن بشوم که اين خود اوست و کسی که زير آن تابوت پر از تاج گلهای گلايل خوابيده مرده ناشناسی بود.

بعدها که به سوئد برگشتم می خواستم مطمئن بشوم. خدايی نمی دانم ما آدمها در کلمه اطمينان کردن به همديگر چه ديده ايم که اينقدر به همديگر گير می دهيم. از فرودگاه که خانه آمدم, عصر همان روز چمدانم را باز نکرده سراغ حميد رفتم. در آپارتمان را که برويم باز می کرد, هنوز دست در کشاله رانش داشت و شلوارش را بالا می کشيد. با غيض نگاهش کردم و بی سلام و عليکی گفتم: « رضا زنده است. »

حميد با وقاحت خنده ای زد و گفت: « رسيدن بخير. می بينم خستگی سفر به سرت زده. »

گفتم: « تشکرش را بايد از شرکت مسافر بری ايران اير بکنيم که چقدر توقف بيخودی داشته. ولی من کور نبوده ام و رضا را به چشم خودم ديده ام. مثل سگ زنده ست. »

« حالا چرا سگ. طفلی گناه دارد. »

« بگو که کلاهبرداری کرده اين. »

حميد انگشت روی لبش گذاشت و گفت: « هيس! اين چه طرز حرف زدنه, همسايه ها می شنون. حالا شما چرا عصبانی هستين. کسی در غذای گربه ات ر... »

با پرخاش گفتم: « مؤدب باش آقا! »

« می خواهيد پليس خبر کنيد؟ »

« وادارم می کنيد که تهديدتان کنم. خيلی خوب, شايد هم اين کار را کردم. »

حميد قيافه جدی به خودش گرفت و زير چانه اش را خاراند و گفت: « شما دقيقا" از من چه می خواهيد؟ »

عصبانيت در صدايش موج می زد. گفتم: « رضا زنده ست مگر نه. »

« تو که گفتی ديده ايش. »

« بله. ديدمش. من کور نيستم. خل هم نشده ام. من اونو در ايران و در در خيابان انقلاب پشت رل ب. ام. و. پشت چراغ قرمز منتظر بود و از همه جالبتر سيگاری هم گوشه لبش داشت. »

حميد هرهر خنديد و گفت: « پس چشات حسابی روشن شده. رضا پشت فرمان ب. ام. و. تازه سيگار هم می کشيد. خواب ديدی خير باشد. خانم جان رضا دوچرخه سواری را  هم بزور می دانست. ببين با کی عوضی گرفتيش. »

چون در حکم خودم محکم بودم, از رو نرفتم و گفتم: « باشه. شايد اگر مأمورهای بيمه حرفهای من را بشنوند, با علاقه بيشتری به حرف هايم گوش بدهند. »

برق از چشم های حميد پريد. از رو نرفت. پرسيد: « در اين وسط چی تو جيب تو می رود هان. گيريم رضا زنده ست و تو درست ديدي, لوش بدی که چی بشه. چه چيزی را می خواهي ثابت کني. »

« بايد اعتراف کنيد. من برای مرگ آن نکبت دو قطره اشک ريخته ام و احساس می کنم که در اين وسط سرم کلاه رفته. » حميد قهقهه ای زد و گفت: « نه به اندازه آن کلاه گشادی که او سر شرکت بيمه گذاشت. اصل نقشه از من بود و اجرايش از جفت مان. او پول بيمه اش را گرفت. در ايران ازدواج کرد و حالا زندگی راحتی دارد. بيچاره اينجا بود و به اين در و آن در می کوفت و هيچ پخی هم نمی شد. ديديش که چطوری درمانده و تنها بود. »

پوزخندی زدم و گفتم: « تو هم به نوايی رسيدی نه. »

« بله. با اجازه شما. پول چای بنده هم رسيد. تونستم رستورانم را نجات بدم. چه بدی داره. »

« يک و نيم ميليون کرون پول زيادی برای چای هستش. می تونی همه زمين های چای شمال ايران را باهاش بخری. »

حميد که حوصله بگو و مگو با من را نداشت. با بی ميلی داخل اتاقش سرک کشيد و رو به من گفت: « دلم می خواست تا صبح اينجا می ايستادم و با شما گپ می زدم چه کنم که مجبورم داخل برگردم. »

می خواست در را برويم ببندد که شتابزده پرسيدم: « فقط بگين چرا اينکار را کرد. چرا خودش را به مردن زد و پايش را از سوئد بريد. »

خنده کوتاهی زد و گفت: « رضا داشت از ترکيه به کانادا می رفت که با راهنمايی های قاچاقچی ها از سوئد سر در آورد. در ترکيه به او وعده دادند که نگران نباشد, جايی بهتر از اينجا می رود. وقتی از ترکيه می رفت, اميدش اين بود که جای بهتری می رود. رضا هم حق داشت صاحب آينده ای مطمئن شود. شما بهتر از هرکسی می دانی که پناهنده بيشتر از بقيه قشرها در اين سيستم صدمه می بيند. پس خواهش می کنم موقعيت او را درک کنيد. »

« يعنی کسی مجبورش کرد که سناريوی بيمه عمر قلابی سه ميليونی, ناپديد شدنش و تفتيش پليس و زندگی در ايران را بازی کند. »

« آره ديگر! طفلک که نمی توانست دست خالی به وطنش برگردد. آن هم بعد اين همه سال, بدون مدرک تحصيلی و يا سرمايه خاصی چه می کرد. هر چی باشه, خانواده روی او حسابهايی باز کرده بودند, برای مرد خيلی مشکل است که خودش را ورشکسته اعلام کند. گاهی ما چاره ای جز زيرآبی زدن نداريم. »

من که نتوانستم نقشه رضا و تشييع جنازه قلابی او را درک کنم و برايش يک قطره اشک ديگر بريزم. خودمانيم, شايد هم در اين ميان حميد حق دارد. بعضی ها اول بايد بميرند تا زنده بشوند.   

راستی نظر شما در اين باره چيه؟

سلام دوستان. ممنون که کامنت می زارين.

متن زير مقدمه ا ی برای سری داستان های اينجا آخر خط است!

هنگامی که اينجا آمدم, سر از پا نمی شناختم. هر چه باشد, تازه پايم به خاک اروپا رسيده بود. آنهم اروپای غربی. شوخی که نبود سرزمين روياها! سرزمينی با کشور امکانات و تمدنی پيشرفته. خودمانيم اينقدر که شوق پيشرفت داشتم و پا در هوا مست پرواز بودم, شوهرم مجبور بود مدام تلنگری به شيشه بلورين آرزوی هايم بزند و بگويد: « تو برای تحصيل و تجارت اينجا نيامده ای! يادت باشد که تو زن من هستی و برای ازدواج اينجا آمده ای! پس بايد دور آرزوهايت را خط قرمز بکشی! »

بخودم گفتم بر منکرش لعنت! البته که می دانستم و هنوز يادم بود که با ويزای نامزدی آنجا آمده بودم. اول از همه بايد به فکر خانواده خودم می بودم. بماند که شوهرم هم در گفته هايش زيادی اصرار می کرد. شايد هم به من حسوديش می شد. قسم خوردم بيشتر از آن ليسانسی که در وطن اولم ايران گرفته بودم, ديگر درس نخوانم و دست به کتاب و قلم نبرم. هر چند هنوز شوق پيشرفت داشتم. می خواستم پوست بياندازم و به اصطلاح پا از گليمم فراتر بگذارم. اين شوق و ذوق برايم گرانتر از آن قيمتی در آمد که تصورش را داشتم. می دانيد که هر چيزی قيمت خودش را دارد. سالها طول کشيد تا من خودم و موقعيتم را بشناسم. در اين مدت خيلی چيزها عوض شد و از جمله خود من. تازه فهميدم دنيا دست کيست و چرا اروپای غربی به شکلی در آمده که ما می بينيم و يا از دور تعريفش را می شنويم. بايد بدانيم که در اروپای غربی آدمها می توانند پيشرفت کنند و خودشان سرنوشت شان را رقم بزنند. همه چيز وابسته به انتخاب خودست و کمی هم شانس می خواهد. مثلا" اگر من بخواهم در باره همين امروز صحبت کنم, می توانم با دو مثال ساده منظور خودم را بيان کنم.

آن روز وقتی روزنامه صبح را باز کردم؛ خوشحال شدم. همانطوريکه بعضی ها بخاطر دارند, چند روز پيش بازی فوتبال بين دو کشور انگليس و آلمان بود. خبرنگار روزنامه در گوشه ای از صفحه اول به زن و شوهر ميليونر اشاره کرده بود و عکسی هم زير چاپ کرده بودند که در آن لبخند زن و شوهر به پهنای صورت می شکفت. داستان اين بود که مردی يک بليت بخت آزمايی سی و پنج کرون سوئدی خريده بوده. فکرش را می کنيد وسط بازی تبليغ گذاشته بودند. مرد يک دفعه يادش آمده که بليت بخت آزمايی خريده. اميدوار بود که بليتش به چنگ سگ خانه نيافتاده باشد که با عادت هميشگی آن را می جويد. خلاصه آقا همانطور که به فرمايشات خانم در آشپزخانه گوش می داده, شماره های برنده بليت را هم نگاه می کرده و يک دفعه فريادی از شادی کشيده و مثل ترقه از جا جهيده. خانم که می دانست اينقدرها هم خوش صحبت نبوده, متوجه می شود که خوشحالی آقا از جای ديگر آب می خورد. زن و شوهر غرق در شادی و سرور فهميده بودند که سی و هشت ميليون کرون سوئدی, بالاترين رقم بليت بخت آزمانی تاکنون اروپای غربی را برده اند.

حالا به من حق بدهيد, آدم اين چيزها را می شنود, خوشحال می شود ديگر, حتا بخودش قول می دهد که خودش هم يکی از بليت های هفته ديگر را بخرد. با برنده بليت مصاحبه کردند. می گفت که روز بعد بانک رفتم و قرض خانه و ماشين را در جا ادا کردم و حالا می خواهم دستم زنم و سگم را بگيرم و سفر دور دنيا برويم.

خدا شاهده هنوز خوشحالی ناشی از شنيدن آن خبر صبح از سرم نيافتاده بود که همان شب با شنيدن خبر ديگری دنيا روی سرم خراب شد. اولش قهوه تلخی نوشيدم. شتابزده لباس پوشيدم و سر کارم رفتم. عصر خانه برگشتم. شام شب را درست کردم. غذا را خورديم. نشستيم به تماشای جعبه جادويی. پيچ تلويزيون را چرخاندم. طبق عادت اخبار هجده و نيم شب را گوش می کردم. وسط خبرهای حوادث گوينده عکس مرد سالخورده ای را نشان داد و با آب و تاب گفت که اين مرد هفتاد و هشت ساله که مدتی بخاطر کسالتی در بيمارستان بستری بود, وقتی پرستار او را بخانه اش آورده و سرکارش برگشته, مرکز سالمندان و بيمارستان پاک يادشان رفته که همچين مريضی داشته اند. وقتی پرستار خانگی بعد از چهارده روز سراغ مرد رفت, جسد او را روی مبلش پيدا کرد. از گرسنگی و تشنگی جان سپرده بود. حالا ممکنست کسی بگويد؛ ای بابا سخت نگير! يک پيرمرد کمتر. جوانمرگ که نشده. از اين حرفها زياده. من می گويم, اين يک فاجعه ست. فاجعه ای برای بشريت حتا برای خود اروپای غربی ها! شور و لبخند صبحی کوفتم شد.

از من می شنويد هرکسی بگويد خارج خوبه و فلان و بهمانه و آخر خطست؛ اشتباه می کند. بنظر من يکی اينجا آخر نيستو اينجا هم جايی است مثل جاهای ديگر. تلخی؛ شيرينی؛ رنج و شادی را با هم دارد. در همه جای دنيا زندگی روی يک اصل می چرخد و آن هم قدرت انتخاب است. حس خوشبختی نيز مثل حس بدبختی يک انتخاب شخصی ست. حالا در جزئيات اين اصل نمی روم تا از بحث خودم خارج بشوم؛ اما در سفرهای مکررم به ايران متوجه شده ام, بعضی با حسرت از خارج ياد می کنند که آدم لجش می گيرد, با اينکه هرگز در اروپا و امريکا نبوده اند و فقط دورا دور تعريف آنجا را شنيده اند. آواز دهل شنيدن از دور خوشست البته! 

از نقطه ضعف عمومی سوئدی ها بنويسم, گروهی را زير دسته آدم های نسبتا" اخمو, جدی و به قول ما شرقی ها سرد و نچسب دسته بندی می کنم. گروه ديگری هم فوق العاده گرم, مهربان و آدم کمک کنی هستند و از صميم دل و بدون هيچ چشم داشت و تعارفی دست غريبه ای را می گيرند. روی هم رفته يک اروپايی مدرن به دليل مشغله کاری که دارند, حوصله مهمان نوازی را ندارند. بايد قبل از هر ديداری قرار بگذارد و دقيقا" تعيين شود که مهمان برای صرف قهوه و شيرينی دعوت می شود يا صرف شام و ناهار. شب را آنجا خواهد ماند و يا در هتل خواهد خوابيد. شايد ما ايرانی ها اين دقيق بودن را به حساب مهمان نواز بودن نگذاريم, چرا که در فرهنگ ما مهمان حبيب خداست. اما خدا وکيلی چند تا از ما از مهمان ناخواسته و خصوصا" آنها که خانه ما را با هتل اشتباه می گيرند, خوش مان می آيد. گاهی هم در رو در بايستی گير می کنيم و حرفی نمی زنيمو بعد هم پشت سرشان حرف می زنيم و حرص می خوريم و صفحه می گذاريم!

اغلب ما شرقی ها و ايرانی های ساکن سوئد ارزشی به وقت خودمان نمی دهيم. گاهی به وعده ای که داده ايم, وفا نمی کنيم. يکی از کار و وقت خودش می زند و ديگری قولش را سهو می شمارد. اين خصوصيت بظاهر ساده تأثير منفی روی يک اروپايی مدرن می گذارد و روی هم رفته معرفی خوبی از ما اراده نمی دهد. در دنيای غرب بر خلاف کشور ما بنای کار درست انجام دادن از نظم؛ ترتيب و اعتماد به آدم ها شروع می شود. حال اسمش را هر چه دوست داريد بگذاريد. بعضی ها اسمش را احتياط يا محافظه کاری می نامند. در اينجا از همان بدو دوران خردسالی تربيت و رشد اجتماعی آدمها ياد می گيرند که به همديگر و به سيستم اعتماد کنند مگر اينکه خلافش ثابت شود. می خواهم بگويم جامعه ما با جامعه غرب فرق هاي اساسی دارد. اينجا انسان ها شايد از گرسنگی غذايی و مادی نميرند, ولی از کمبود مهر و محبت و گرسنگی روحی پژمرده می شوند. گل عاطفه زودتر از وقت اينجا می ميرد. بهايی که دنيای مدرن اينترنتی امروز برای مرگ انسانيت می پردازد؛ بالاست.

حالا انتخاب با توست که گوشی تلفن را برداری و با يک خط داغ ... گپ بزنی يا صد کرونی به حساب بچه های فقرزده افريقا هديه کنی.  فرق نمی کند, هنوز هم انتخاب دست توست, بخواهی ديدن آدمهای از کار افتاده و نيازمند مهربانی بروی يا به ديسکوتيک و ميخانه سر بزنی.

اينجا هيچ کاری غير از خلاف کردن پنهانی نيست. پرده پوشی هم در کار نيست. واهمه و اجباری هم در کار نيست. دخترها می توانند آزادانه از خانه بيرون بروند و شغلی دست و پا کنند يا دانشگاه بروند, شوهر کنند و مادر خوبی بشوند و يا اينکه از خانه فرار کنند و از تهران بزرگ يا شيخ نشين های دبی سر در بياورند. خوب بعضی از هموطن ها دست روی شکم می مالند و از دوری وطن می نالند ولی در خود غربت تحمل ديدن و معاشرت با چند هموطن خودی را ندارند. شايد مثل وبا از همديگر بگريزند. آنوقت حسرت می خورند که ای کاش ايران زندگی می کردند و بين  ميليون ها ايرانی که خيابانهايش پر از ايرانی است و همه فارسی حرف می زنند بگردند, آخر اينجوری که نمی شود, مگر وطن بدون هم وطن ارزشی دارد. راستش اينجا ديگه حوصله شعری در باره نوشتن از احترام و مقام وطن را ندارم چرا که همه مان می دانيم وطن يعنی مادر و مقام مادر چقدر  در پيش خدا گرامی است.  باور بفرماييد وقتی در فرودگاه هم وطنی را می بينم که بار و بنديل و شکل و شمايلش داد می زند ايرانی است و آن همه وسيله از ايران بيرون می آورد, دود از کله ام بلند می شد. پدرت خوب و مادرت گرامی, تو که ايران بودی در بدر دنبال جنس خارجی می گشتی, نمی دانم اکسيدان گياهی مو که پست کردنش ممنوعه را قاچاقی از ايران پست می کنی. چمدان سفرت را پر از نخود و لوبيا؛ فرش؛ زعفران و پسته و شيرينی خشک می کنی. البته جواب سوالم را می دانم؛ همه اينها از دلتنگی است. آدم قدر از دست رفته را بهتر می داند البته!

بعضی در ايران همه اش غر می زند دارو گرانست و در اروپا دانه ای ده دلار برای قرص و شربت می دهد, آنهم اگر دکتر دلش برحم بيايد و نسخه ای بپيچد. همه اش می گويند دارو برای بدن خوب نيست و سيستم ايمنی بدن را ضعيف می کند. گيريم که در ايران دوا گير نمی آيد و گرانست؛ عوضش چيزهای ديگری هست که قدرش را نمی دانيم؛ چون بيخ گوش مان هستند و به ديدنشان عادت کرده ايم.

پس می بينيم چمن آنطرف ديوار سبزتر نيست و بخدا که آسمان هر جا که بروی آبی رنگست. يادم می آيد روزی در بيمارستان پيرزن ترک زبانی از من خواست که برايش ترجمه کنم. همه اش می گفت که دکترهای اينجا چيزی سرشان نمی شود و او منتظرست که پيش متخصص وطنی برود, در حاليکه ما در ايران در نوبت پرونده های پزشکی اعزام بخارج منتظريم و دنبال پيداکردن پارتی اين در و آن در می زنيم.

پس اجازه می خواهم که بگويم صد رحمت به کوچه های خاکی و آدم های صاف و ساده خودمان و زنده باد وطنمان ايران!

حالا فقط کسانی به این رمان دسترسی دارن که اهل اينترنت هستن و امکانش را دارن.

افسوس! آدم ها يادشون می ره زندگی ايرانی های کنونی کجای رتبه بندی اجتماعی قرار گرفته. می بینیم که چطوری فاصله طبقاتی بین مردم زیاد می شه. می بینیم که عده ای در ناز و نعمت هستن و تنها غصه شون جور نبودن رنگ لباس شب مهمانی شون با دکوراسیون مجلس هستش و بعضی دیگه شاید نان شب ندارن تا با قاتق سر کنن.

در بازار هفتگی یک جوان دستفروش پانزده ساله می گفت: * به قیافه ام نمی خوره این سنی باشم اما از بس کار کرده ام این ریختی شده ام. تنها آرزوم اینه که دوچرخه قراضه ای بخرم تا بتونم دبیرستانم را شروع بکنم آخه رام خیلی دوره. *

از متن رمان: *پدر به کویت رفته. برای کارگری. از آنجا نامه داده و چند اسکناس که بابت قرض های سفرش هدر می رود. از متن رمان: پدرم نوشته است: تو کویت پول هس ولی با خفت و خواری. آدم خیال می کنه که عربها نوکر فرنگیها هستن و تو نوکر عربها. چنان باد به غبغب می اندازن و خیزران به سر و کولت می کوبن که انگار نه انگار آدمی... *

حالا کجاست این مرحوم ببیند چطور ایرانی ها دبی و کویت را همه جوره آباد کرده ان اما تو کشور خودشون نمی تونن کاری بکنن.

جوانک خالد قهرمان داستان با چهار کلاس سوادی که دارد کلمه استعمار را یاد می گیرد. قاطی شورشی ها می شود. ساواک در به در دنبالش هست. در جربان ملی شدن نفت قرار دارد. نفت مال مردم شده. پس کو. چرا هر چه قیمتش بالا می رود. دلارهای اين خون سیاه کجا می رود.

دلم می خواست می تونسم این رمان را باز می کردم. نمی گویم نقد. چون از دستم برنمی آید.

* آشیخ به پدر می گه خالد چند کلاس سواد داره. سواد قرانی بسشه. هر چه بیشتر بخونن و بفهمن بدتره. چش و گوششون باز می شه. همون چار کلاس از سرش زیاده. همین که قران بخونه... *

احمد محمود زمین سوخته را نوشته. داستان یک شهر. مدار صفر درجه. سه داستان. مردی زیر باران و چند کتاب دیگر. متولد ۱۸۳۱ در اهواز بود. زندان رفته و تبعیدی بود. سواد زیادی نداشت. از میان مردم برخواسته بود و مردمی می نوشت. حرف هاش به دل هم می نشست. در تبعید بعد از انقلاب هم از دنیا رفت. از بستری بیماری طولانی ریوی بر نخاست. در سال ۱۳۸۱ در بیمارستان مهرداد تهران در گذشت. 

یاد و نامش گرامی.

سه داستانک از الناز حسن زاده

چکمه سربازی
سالها پيش از کارش اخراج شد. خانواده اش او را ترک کردند. آپارتمان را بايد خالی می کرد. جايی برای ماندن نداشت. خرت و پرتش را برداشت و کنار خيابان اسباب کشی کرد. محله کارتن نشين ها. زيا هم بد نبود. صورت حسابی نداشت. يک دست لباس داشت که هميشه در تنش بود. زمستان که از راه رسيد, فقط به يک جفت چکمه گرم احتياج پيدا کرد. گفتند فروشگاه کليسا دست دو فروشی دست اولی دارد. قيمتش با چند سکه ته جيب او سازگاری داشت. چشمش به يک جفت چکمه سربازی افتاد. رويش نوشته شده بود, چکمه نو سربازی, فروشی!
از فروشنده پرسيد: پس نوفروشی هم دارين؟
زن گفت: صاحب اين چکمه روز اول خدمتش از ناحيه سر زخمی شد و در جا جان سپرد. فرصت نکرد, اين چکمه ها را پايش بکند.

اشک بدرقه
از بچگی عاشق آکواريم بود. روح او را زنده می کرد. کافی بود چشمش به ماهی بيافتد که روی سیزه ها دم تکان می دهد. می گفت زبان ماهی ها را می فهمد. پنج ماهی بيشتر در آکواريم نداشت. يکی را هم تازه هديه گرفته بود. از وقتی که عيد آمد و گذشت, ماهی ها بی تاب تر شدند. يکی از آنها مدام روی آب می آمد و از جايش جم نمی خورد. نگاه شان برق داشت. هر چه به چشم های او زل می زد, چيزی نمی فهميد. می ديد که آن چند ماهی به نوبت بالا می آيند و ماهی قرمز را دوره می کنند. بو می کشند, دم تکان می دهند و خيره نگاهش می کنند. صبح که سر کارش می رفت, ماهی هنوز روی آب دور خودش می چرخيد. او که غير از آکواريم جايی را نداشت.
عصری که خانه برگشت, ماهی قرمز مرده بود, آنهای ديگر دورش پرپر می زدند.

تا عشق...
زن گفت: اگر بدانی چقدر خوشگل هستم, حيف که چشم نداری و نمی بينی.
مرد دسته عصايش را در مشتش فشرد. پرسيد: پس چرا با من عروسی کردی؟
- افسوس که عاشق تو هستم.
مرد دستش را روی صورت زنش گرداند. سر انگشتانش فرو رفتگی های آبله را لمس کرد. آهی کشيد و گفت: کو تا عشق!
زن فکر کرد: ای لعنت! می گويند نابينا جماعت باهوش اند. گفت: منظور!
- فاصله ديدن تا شنيدن چقدرست؟
- فاصله بين چشم تا گوش!
مرد گفت: تو خوشگلی و من نابينا! پس چرا کسی کوبه اين در را نمی کوبد.